Σάββατο, 27 Μαΐου 2017 15:01

Αφιέρωμα: Popol Vuh - Οι Γερμανοί πειρατές της ηλεκτρονικής μελαγχολίας

Written by 

Δημιουργήθηκαν το 1969 στο Μόναχο με πυρήνα τον Florian Fricke (πλήκτρα), και την σύζυγό του Bettina (τάμπλας και δημιουργό των εκπληκτικών εξωφύλλων τους). Τους περιστοίχιζαν οι Holger Trülzsch (κρουστά), Frank Fiedler (συνθεσάϊζερ) Conny Veit και Daniel Fichelscher (κιθάρες), Bob Eliscu (όμποε), Djong Yun (φωνητικά) και Klaus Wiese (ταμπουράς). Ονομάστηκαν έτσι από ένα βιβλίο των Μάγιας (τον πολιτισμό των οποίων λάτρευε ο Fricke) και ασχολήθηκαν κυρίως με την ηλεκτρονική avant-garde καταφέρνοντας να γίνουν (χωρίς να το ξέρουν) το πρώτο Γερμανικό space rock γκρουπ. Βέβαια αυτό κράτησε μόνο για τα δύο πρώτα τους άλμπουμ, αφού μετά εμπλούτισαν τις συνθέσεις τους με φοβερές κιθάρες και επικεντρώθηκαν σε περισσότερο ρόκ κατευθύνσεις. Η θεματολογία τους αντλεί στοιχεία από τους θρύλους της Παγκόσμιας ιστορίας, αλλά και την Βίβλο (ο Βρυκόλακας Νοσφεράτου, Ματθαίος, Αζτέκοι, Ισπανοί κατακτητές κλπ.).

Οι Popol Vuh. Δεξιά ο Florian Fricke και ακριβώς δίπλα του ο Daniel Fichelscher

Παρ΄ ότι εντάσσονται (μαζί με κάθε Γερμανική μπάντα των 70΄s) στο καλπάζον τότε ρεύμα του Kraut Rock, πιστεύω ότι δεν έχουν σχέση, τουλάχιστον όχι άμεση. Και τούτο διότι αποκήρυτταν την παραδοσιακή δομή του τραγουδιού και αφοσιώθηκαν εξ ολοκλήρου στα κήμπορντς του βασικού συνθέτη Fricke με άκρως πειραματικές ηχογραφήσεις, που μπορεί να μην στέκονταν δομικά σαν τραγούδια, κάλλιστα όμως θα μπορούσαν να στολίσουν παρανοϊκά φιλμ.

Αυτή την αγάπη τους για την κινηματογραφική μουσική σε μορφή θεμάτων κι όχι τραγουδιών δεν την έκρυψαν ποτέ και τρανή απόδειξη τούτου είναι ότι τα έργα τους κόσμησαν τις περισσότερες ταινίες του εκκεντρικού Γερμανού σκηνοθέτη Werner Herzog, στις περισσότερες από τις οποίες ο Fricke συμμετείχε στο κάστ.

Ο λόγος που ασχολούμαστε μαζί τους σήμερα είναι ότι αποτελούν μια ειδική περίπτωση στο Γερμανικό Ροκ και στην Ευρωπαϊκή μουσική και ότι τα έργα τους αποτελούν για ξεχωριστούς λόγους το καθένα ορόσημα στο Kraut Rock.

Η ένστασή μου έγκειται στο ότι την ίδια εποχή με τους Popol Vuh ξεκίνησαν μπάντες όπως οι Can, Amon Duul, Cluster που έβγαζαν τραγούδια πλημμυρισμένα με ασύλληπτα φωνητικά, υπερφυσικούς στίχους και εξαιρετικές ρόκ κιθάρες και ηλεκτρονικά θέματα, οι οποίες και εδραίωσαν το Kraut Rock. Αντίθετα τα συνεχόμενα ηλεκτρονικά ινστρουμένταλ θέματα των φίλων μας χωρίς ντράμς, μπάσο, φωνή και κιθάρα κουράζουν, και αυτός ο πολύπλοκος πειραματισμός δυσκολεύει πολύ την προσέγγιση ενός ροκ ακροατή, καθιστώντας τα ιδανικά μόνο για τους φανατικούς οπαδούς τους (Υπάρχουν άραγε;).

Η εκτίμηση είναι καθαρά προσωπική και ο καθένας δεν έχει παρά να εντρυφήσει στα έργα των Popol Vuh και να βγάλει τα δικά του συμπεράσματα:

1\- Affenstunde (1970)

Track listing: Ich mache einen Spiegel Dream Part 4 – Ich mache einen Spiegel Dream Part 5 – Ich mache einen Spiegel Dream Part 49 – Affenstunde

Liberty LBS 83 460 I

Παραγωγοί: Bettina Fricke, Gerhard Augustin

«…Το μελαγχολικό εξώφυλλο του Affenstunde απεικονίζει μια σκοτεινή πόρτα, ενώ μια ζεστή, πορτοκαλί λάμψη ξεχύνεται από μέσα. Στο οπισθόφυλλο, το ίδιο πορτοκαλί φως πλημμυρίζει έναν προβατοντυμένο Florian Fricke να στέκεται πάνω στο Moog του, τον ντράμερ Holger Trülzsch μαγεμένο από τα δίδυμα bongos του πλαισιωμένους από μια γυναικεία συντροφιά. Στο εσώφυλλο είναι μια αιμορραγούσα, ευρυγώνια φωτογραφία από τις αντίθετες όχθες του γειτονικού ποταμού Inn στο λυκόφως. Αυτή η σχεδίαση του δίσκου συμβολίζει ολόκληρη την κοσμοθεωρία όχι μόνο των Popol Vuh, αλλά κυρίως της ίδιας της Affenstunde (=«Η εποχή του πίθηκου»): Υπάρχει το έξω, μετά το μέσα και μετά ... το πέρα.

Με μόνο ένα 4-module Moog συνθεσάϊζερ και λίγα κρουστά, οι Popol Vuh παρήγαγαν ένα ντεμπούτο άλμπουμ απίστευτων ήχων και αισθήσεων που δεν έμοιαζε με οτιδήποτε πριν απ αυτό. Τα μόνα μέσα που χρησιμοποιήθηκαν ήταν πρωτόγονα κρουστά και το συνθεσάιζερ Moog, αλλά το παρελθόν και το μέλλον ανακατεύτηκαν και συντονίστηκαν τόσο τέλεια, που έβγαλαν κάτι απόκοσμο και πραγματικό. Αυτή η αίσθηση της αιώνιας άνθησης ορίστηκε από τον Florian ως η στιγμή που ο άνθρωπος γίνεται ένα ανθρώπινο ον και δεν είναι πλέον ένας πίθηκος. Το 2001 του Στάνλεϊ Κιούμπρικ ήταν μια άμεση επιρροή ιδιαίτερα αν ληφθεί υπόψη ότι όταν βγήκε αυτή η ταινία - ορόσημο το 1968, ο Fricke ήταν ένας κριτικός κινηματογράφου και μουσικής για πολλές Ελβετικές και Δυτικογερμανικές εφημερίδες και αναμφίβολα τον σημάδεψε ανεξίτηλα. Αυτό είναι εμφανέστατο στην 2η πλευρά, όπου το ομώνυμο κομμάτι ταξιδεύει μέσα από τις απαρχές του αρχέγονου χάους με αφύσικες Moog αρμονίες φέρνοντας στο νου το soundtrack του György Ligeti στο 2001 και τελειώνει σε ένα υπερβατικό φινάλε με νέες διαστάσεις, καθιστώντας το ένα αριστουργηματικό άλμπουμ και εδραιώνει την κυριαρχία του Moog.

Βέβαια ένα 4-module Moog Synthesizer δεν μπορεί να συγκριθεί με ένα μαύρο μονόλιθο. Αλλά ο Fricke βασίστηκε τόσο σ’ αυτό το όργανο, όσο και στις ανθρωπολογικές μελέτες του σε αρχαίους πολιτισμούς και ιερά κείμενα για να φτιάξει την δική του διαχρονική Οδύσσεια απεικονίζοντας την ανθρώπινη συνείδηση μέσω ηχοδομών διαλογισμού που πηγάζουν από τις αχανείς εκτάσεις του χρόνου, του χώρου και της νόησης. Αν αυτό μοιάζει φανταστικό, είναι μόνο επειδή ο ίδιος ο Fricke αργότερα θα δηλώσει ότι η εμπειρία του με το Moog Synthesizer ήταν ένας φανταστικός τρόπος, να εκφράσει αυτό που άκουγε μέσα του.

Ένα πράγμα απ΄αυτά που μπορεί να είχε ακούσει ήταν τα συνδετικά στοιχεία του πλανήτη Γη, αν μπορείτε να αντιστοιχίσετε τα τέσσερα κομμάτια του Affenstunde με κάθε ένα από τα τέσσερα στοιχεία. Αλλά μετά από προσεκτική ακρόαση, οι ήχοι του νερού που εκτοξεύεται, της φωτιάς που τρίζει και τα ανεμοδαρμένα μπαλώματα του Moog είναι χαρακτηριστικά που υποδεικνύουν κάτι άλλο, ενώ η κρουστική καταιγίδα στην 1η πλευρά θα μπορούσε θεωρητικά να ακουστεί σαν τους ρυθμούς της γης.

Η 1η πλευρά περιέχει ένα τεράστιο instrumental σε τρία μέρη που ονομάζεται Ich Mache einen Spiegel ( =φτιάχνω έναν καθρέφτη). Πήρε τον τίτλο του από το βιβλίο της Florentine Codex «Μια αναλυτική καταγραφή των πολιτισμών των Αζτέκων από ένα Φραγκισκανό μοναχό στα τέλη του 16ου αιώνα», και είναι ένα μυστηριώδες πλεούμενο ηλεκτρονικό κομμάτι που περνά μέσα από ένα πάφλασμα στην σκοτεινή λίμνη της ανθρώπινης συνείδησης. Κατεβαίνει μέσα στα μελανώδη βάθη του υποσυνείδητου, μέχρις ότου τα συμπαγή κρουστά να οδηγήσουν στο Dream Part 5. Μετά από 44 όνειρα το Dream 49 σβήνει και βουτά μέσα σ΄ ένα σκοτεινό και επίπεδο τοπίο αστρόφωτος. Όλα είναι γαλήνια και σουρεαλιστικά καθ΄ όλη την διάρκεια του κομματιού βοηθούμενα μόνο από χτυπήματα conga, την στιγμή που τα στιγμιαία πνευστά του Moog ακούγονται σαν να έχασαν κάτι πολύτιμο πριν από λίγο…».

Τάδε έφη (σε απόδοση του γράφοντα) ο «Krautοφρικαρισμένος» Julian Cope και δεν κρύβει την αγάπη του για τον δίσκο. Η υπερβολή του όμως αγγίζει τα όρια της παράνοιας, γιατί αναρωτιέμαι που τα βρίσκει τα «…μυστηριώδη πλεούμενα ηλεκτρονικά κομμάτια που περνάνε στην σκοτεινή λίμνη της ανθρώπινης συνείδησης και βουτάνε μέσα σ΄ ένα σκοτεινό και επίπεδο τοπίο αστρόφωτος…» στα τρία μέρη Ich Mache einen Spiegel της 1ης πλευράς, όπου κυριαρχούν τα άχρωμα κρουστά και δυό – τρεις νότες στο Moog που επαναλαμβάνονται συνεχώς και κάπου πάνε να θυμίσουν τους Floyd του On the Run, αλλά γρήγορα θάβονται από τον ορυμαγδό των πρωτόγονων και σε τέτοιο βαθμό άναρχων κρουστών που κουράζουν αφάνταστα.

Το δε ομώνυμο κομμάτι της 2ης πλευράς βρίθει από ανάκατα τσίγκινα κρουστά και ξεκάρφωτα moog, μια μελωδία πάει κάπου να ανα-δυθεί, αλλά γρήγορα χάνεται όπως ήρθε και μάλλον εύστοχα ο JC το βγάζει να πηγάζει «…μέσα από τις απαρχές του αρχέγονου χάους…», γιατί κάθε άλλο παρά την «…αιώνια άνθηση…» φέρνει στο νού. Με το να παράγεις όμως χάος, δεν φτιάχνεις μουσική και δεν γίνεσαι ούτε Τζων Κέιτζ, ούτε Ξενάκης, ούτε Στοκχάουζεν παίζοντας δύο νότες για ένα τέταρτο. Γιατί τούτο οδηγεί στην άχρωμη και βαρύτατα εγκεφαλική (και με τα σημερινά πλέον δεδομένα ενοχλητική) μουσική του άλμπουμ που δεν δίνει ολοκληρωμένα τραγούδια, αλλά μόνο «σπουδές» τραγουδιών. Μήπως ο Fricke μαγεμένος από τις δυνατότητες του Moog που κυκλοφόρησε μόλις ένα χρόνο πριν, το εξερευνεί εδώ; Παρ' όλα αυτά ο δίσκος δεν παύει να σηματοδοτεί τις απαρχές της ηλεκτρονικής μουσικής στην Γερμανία, αλλά άλλοι το έκαναν πολύ καλύτερα…

Τα πολύτιμα εγκυκλοπαιδικά στοιχεία του Julian Cope καθιστούν περιττή κάθε επιπλέον πληροφορία για το δίσκο, πλην όμως για να νιώσεις «…απίστευτους ήχους και αισθήσεις…» από την ακρόασή του, μάλλον δεν πρέπει να τον ακούσεις νηφάλιος και ελπίζω να μην μας παραινεί προς τούτο ο κατά τα άλλα πολύ συμπαθής Julian…

(*)

 

2\- In den Gärten Pharaos (1971)

Track listing: In den Gärten Pharaos – Vuh.

Pilz (2) 20 21276-9

Παραγωγή: Popol Vuh - Bettina Fricke

Εδώ αρχίζουν και βρίσκουν τα πατήματά τους και δίνουν δομή στα δύο τραγούδια που καλύπτουν τις πλευρές τούτου του άλμπουμ. Οι σπουδές του προηγούμενου πάνε να γίνουν αληθινά τραγούδια, και πάλι όμως κυριαρχούν και κουράζουν οι ατέλειωτοι πειραματισμοί (αν και οι Floyd δείχνουν εδώ να αφομοιώνονται σωστά) προσεγγίζοντας θαρρετά την avant garde ή το underground, όχι όμως ακόμα το Kraut Rock. Σίγουρα εάν πρόσθεταν και κάποια φωνητικά θα ήταν καλύτερα.

Το ομώνυμο κομμάτι μπορεί να κυριαρχείται και πάλι από πρωτόγονους ρυθμούς κρουστών, αλλά εδώ κρυμμένα μυστικά ηχοχρώματα και μαγικά φλάουτα που σέρνουν χορό δαιμονισμένων πτωμάτων τραβούν αμέσως την προσοχή και καταλήγουν σε ένα υπέροχο ανάλαφρο τζαζέ θέμα που τελειώνει με παφλασμούς νερού, και το μεταμορφώνει σε «…γαλήνιο και σουρεαλιστικό…» (για να επανέλθουμε λίγο στον Julian Cope) καθιστώντας την ακρόασή του μεθυστική και απόμακρη. Όπως ακριβώς και το εξώφυλλο του δίσκου.

Στο δε Vuh το εκκλησιαστικό όργανο του Fricke (ηχογραφημένο στην εκκλησία Stiftskirche Baumberg) στην αρχή και το τέλος πλαισιώνει ένα space θέμα με κουδουνιστά κρουστά και κάπου φαίνεται και μια πινελιά Tubular Bells, αλλά η ανάλαφρη αίσθησή του διακόπτεται βίαια από έναν επτάλεπτο σόλο στο πιατίνι!

Σήμερα οι κριτικοί ανά τον ιστό χαρακτηρίζουν τον δίσκο προ – Ambient. Εγώ όχι. Ο Eno πρόκειται σε λίγο καιρό να κυριαρχήσει…

 (**)

 

3\- Hosianna Mantra (1972)

Track listing: Ah! – Kyrie – Hosianna Mantra – Abschied – Segnung - Andacht – Nicht hoch im Himmel – Andacht.

Pilz (2) 20 29143-1

Παραγωγή: Popol Vuh

Ο ερχομός του κιθαρίστα Conny Veit (που εκείνο τον καιρό πρέπει να άκουγε πολύ Grateful Dead και Yes) και της Djong Yun στα φωνητικά μεταμορφώνουν ριζικά την μπάντα από πειραματική σε ροκ και τα τρα-γούδια επιτέλους παίρνουν δομή. Ο Veit με ραχoκοκαλιά το πιάνο του Fricke έβγαλε ένα πρωτόγνωρο ψυχεδελικό freak κλίμα έστω και χωρίς μπάσο ή ντράμς! Ακόμα και τα φωνητικά της Yun που τα ακούμε μόνο στο ομώνυμο, στο Segnung και στο Nicht hoch im Himmel λένε μόνο φθόγγους, αλλά παραμένουν αιθέρια σε συνδυασμό με την far out κιθάρα του Veit φτιάχνουν μικρά κομψοτεχνήματα, που θα μπορούσαν να μην τα λεκιάζουν οι συνεχείς παύσεις του πιάνου στο τελευταίο…

Όμως στο ομώνυμο κομμάτι ακούμε μια πραγματική Mantra με ταξιδιάρικη κιθάρα, όπως και στο Kyrie με το θέμα του πιάνου και το γκλισάντο της κιθάρας να μας ταξιδεύει πάνω από σκοτεινούς γκρεμούς και στο Abschied για μόλις 3 λεπτά ακούμε έναν acid παιάνα με υπέροχο θέμα στο moog. Στο δε Αh! το βιολί του Fritz Sonnleitner πρέπει να το μελέταγαν πολύ οι Tuxedomoon..

Μια μεταλλαγμένη σαφώς προς το καλύτερο μπάντα που δεν ξέρω εάν εξακολουθούσε να παράγει κινηματογραφική μουσική, αλλά θα μπορούσε να κοσμήσει άνετα ένα Γερμανικό The Trip ή ένα More (αν δεν προτιμούνταν οι Pink Floyd για να το ντύσουν).

Τούτος ο δίσκος (με πάλι ένα εξώφυλλο – κόσμημα) μαζί με τους τρεις επόμενους είναι η αιτία τούτου του αφιερώματος.

(***)

 

4\- Seligpreisung (1973)

Track listing: Selig sind die, die da hungern. Selig sind die, die da dürsten nach Gerechtigkeit. Ja, sie sollen satt werden – Tanz der Chassidim – Selig sind die, die da hier weinen. Ja, sie sollen später lachen – Selig sind die, die da willig arm sind. Ja, ihrer ist das Himmelreich – Selig sind die, die da Leid tragen. Ja, sie sollen getröstet werden – Selig sind die Sanftmütigen. Ja, sie werden einst die Erde erben - Selig sind die, die da reinen Herzens sind. Ja, sie sollen Gott schauen – Ja, sie sollen Gottes Kinder heißen. Agnus dei, agnus dei.

Kosmische Musik KM 58.009

Παραγωγή: Popol Vuh

Ολόκληρο το άλμπουμ με μηχανικό ήχου τον αργότερα διάσημο με τους Scorpions Dieter Dierks υπό τον τίτλο «Μακαριότητα» είναι βασισμένο στο Κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο (με τίτλους – τραίνα, γι΄ αυτό και τους συντομεύω παρακάτω) και εδώ κυριαρχεί τόσο έντονα η λυπηρή ατμόσφαιρα και η θρησκευτική κατάνυξη (ακόμα και στο υπέροχο εξώφυλλο ο ήλιος εμποδίζεται από αλυσίδες και πέτρες να ανατείλει), που θα μπορούσε άνετα να παίζεται στο Μέγαρο Μουσικής την Μεγάλη Βδομάδα! Εδώ όμως προστίθεται στην κιθάρα και στα ντράμς ο Daniel Fichelscher (από τους εκπληκτικούς Amon Düül II) που ενισχύει τις ψυχεδελικές κιθάρες του Veit, ειδικά στο Selig…lachen. Παραβλέπουμε τα συνεχόμενα «αλληλούϊα» που στριμώχνονται στα Selig…werden και Selig…erben, όπως και το άκρως ανιαρό Tanz der Chassidim που το σώζει η καλή κιθάρα, όπως και το Ja…agnus dei. Το μόνο κομμάτι που ξεχωρίζει είναι το Selig…Himmelreich με άψογες Dead κιθάρες και μυστηριώδη φωνητικά.

Εδώ κάνουν μια μικρή κοιλιά παραλείποντας να χρησιμοποιήσουν την βαθύχρωμη φωνή της Yun, και «ντεμπουτάρουν» σε όλα τα άλλα κομμάτια τα φωνητικά του Fricke, αλλά είναι τόσο άχρωμα που ακόμα κι ο καστανάς της γειτονιάς μου θα τον ξεπερνούσε! Τι τον έπιασε;

(**)

 

5\- Einsjäger und Siebenjäger (1974)

Track listing :Kleiner Krieger – King Minos – Morgengruß – Würfelspiel - GutesLand – Einsjäger und Siebenjäger.

Kosmische Musik KM 58.017

Παραγωγή: Popol Vuh

6\- Das Hohelied Salomos (1975)

Track listing: Steh auf, zieh mich Dir nach – Du schönste der Weiber – In den Nächten auf den Gassen I – Du Sohn Davids I – In den Nächten auf den Gassen II – Der Winter ist vorbei – Ja, Deine Liebe ist süßer als Wein – Du Sohn Davids II – Du tränke mich mit Deinen Küssen.

United Artists UAS 29 781 I

Παραγωγή: Popol Vuh

Ο Conny Veit φεύγει αφήνοντας μόνο του τον Fichelscher στην κιθάρα να ξετυλίξει το φοβερό ταλέντο του και να μας χαρίσει δύο δίσκους (και πάλι με φοβερά εξώφυλλα) που πραγματικά δεν ξέρεις τι να πρωτοθαυμάσεις! Εδώ οι Popol Vuh το γυρνάνε στο ροκ και κεντάνε βγάζοντας στην κυριολεξία δυο δουλειές που οι Grateful Dead εάν τις άκουγαν θα φούσκωναν από υπερηφάνεια! Οι κιθάρες πραγματικά αναζωογονούν την μπάντα και τα λένε όλα μόνες τους και ίσως γι΄ αυτό επιμένουν να μην έχουν φωνητικά. Όμορφα ψυχεδελικά τραγούδια που ταξιδεύουν έστω και χωρίς φωνή με κορυφαίες στιγμές τα Würfelspiel με το μεσαιωνικό φλάουτο του Olaf Kübler, το Gutes Land να αρχίζει με γαλήνιο πιάνο και μετά να παίρνουν την σκυτάλη τα επιβλητικά ντραμς και οι μαργαριταρένιες κιθάρες να το μεταμορφώνουν σε ένα μικρό διαμάντι, το Einsjäger und Siebenjäger που τα όμορφα φωνητικά της επιστρέψασας Yun ανακατεμένα με τις δαιδαλώδεις κιθάρες φτιάχνουν ένα αρτ ροκ κομψοτέχνημα επιπέδου Genesis ή Yes. Με έκπληξη όμως ακούμε και ροκ στο King Minos!

Απλά στο Das Hohelied Salomos (=το τραγούδι του Σολομώντα) τα πράγματα ηρεμούν λίγο χωρίς να χάνουν ούτε στο ελάχιστο την μαγεία τους με το Steh auf, zieh mich Dir nach να ξεχωρίσει με τις καμπανιστές κιθάρες και τα γκόνγκ του να θυμίζει παραμυθένιους βασιλιάδες να μπαίνουν στο παλάτι τους, και στα δυο Du Sohn Davids και In den Nächten auf den Gassen νιώθεις απλά να σε καλούν οι σειρήνες… Μέσα από ένα ψυχεδελικό πέπλο μας καλωσορίζουν με το μόλις ενός λεπτού κέλτικο θέμα του Kleiner Krieger και μας αποχαιρετούν με το υπέροχο Du tränke mich mit Deinen Küssen όπου η κιθάρα το τερματίζει με τα άψογα θέματά της και σβήνει γλυκά – γλυκά…

Είναι δυνατόν να είναι η ίδια μπάντα με τα προηγούμενα; Κι όμως ναι και εδώ γράφει τ΄ όνομά της με χρυσά γράμματα στο βιβλίο του Kraut Rock…


(****½)

[και για τους δύο δίσκους]

 

7\- Aguirre (1975)

Track listing: Aguirre I (I. L'Acrime di Rei II. Flöte) - Morgengruß II - Aguirre II - Agnus Dei – Vergegenwärtigung.

Ohr PDU Pld. SQ 6040

Παραγωγή: Popol Vuh

Ας τελειώσουμε, όπως αρχίσαμε: Ο λόγος και πάλι στον Julian Cope (και πάλι σε απόδοση του γράφοντα):

«…Αν και η ταινία του Werner Herzog Aguirre, The Zorn Gottes βγήκε στη Δυτική Γερμανία τον Δεκέμβριο του 1972, το soundtrack των Popol Vuh βγήκε το 1976 απλά για να εκπληρώσουν όρους του συμβολαίου τους με την ετικέτα Ohr. Αυτό που τελικά ακούμε στο άλμπουμ είναι ένα μακρόσυρτο κομμάτι με Moog συνθεσάιζερ το οποίο ηχογραφήθηκε το 1972 και τα Morgengruss II και Agnus Dei, που δεν είναι παρά διαφορετικές εκτελέσεις των Morgengruss και Gutes Land  του Einsjäger & Siebenjäger.

Το εξώφυλλο και το οπισθόφυλλο δεν εμφανίζουν ούτε φωτογραφίες ούτε αφίσες από την ταινία αλλά έναν παλιό Ινδικό πίνακα με γερανούς σε μια λίμνη λωτών που είναι εντελώς άσχετα με την ταινία. Τα credits του άλμπουμ ήταν επίσης ανακριβή: «Florian Fricke: πιάνο, spinet, Daniel Fichelscher: E & A κιθάρα, κρουστά, Djong Yun: φωνητικά», όταν η τελευταία δεν ακούγεται καθόλου σε αυτό το εξ ολοκλήρου οργανικό άλμπουμ. (Υπάρχει επίσης όμποε και βιολί στο άλμπουμ, χωρίς να γράφονται οι εκτελεστές). Αλλά το πιο μυστήριο όλων είναι η απουσία οποιασδήποτε μνείας των δύο keyboardsπου χρησιμοποιούνται στην πλειοψηφία του άλμπουμ με εκθαμβωτικό αποτέλεσμα: Του Moog και του χορωδιακού οργάνου. Είναι η δουλειά του Fricke σε αυτά τα δύο όργανα που συμβάλλει στην τόσο υψηλή ποιότητα του Music From The Film Aguirre ή τουλάχιστον την υψηλότερη από τότε που σημειώθηκαν σημαντικές αλλαγές στην μουσική των  Popol Vuh από την μαμούθ τελειότητα που ήταν, είναι, και πάντα θα είναι το Den Gärten Pharaos.

Δίνω μόνο αυτό το προοίμιο για να ξεκαθαρίσω κάποιες από τις πολλές παρερμηνείες σχετικά με ένα πολύ παραγνωρισμένο άλμπουμ που προσφέρει τόσο πολλές ουσιαστικά υπερβατικές στιγμές. Στιγμές που ήταν το άμεσο αποτέλεσμα της ενασχόλησης του Fricke όχι μόνο με το Moog (το 1969, ο Fricke ανήκε σε έναν από τους πρώτους συνθέτες του Moog στη Δυτική Γερμανία) αλλά και στο μικρότερο γνωστό χορωδιακό όργανο. Το χορωδιακό όργανο ήταν ένα μοναδικό, χειροποίητο όργανο ικανό να παράγει ήχους παρόμοιους με ένα mellotron. Ο δημιουργός του ήταν ο Αυστριακός Herbert Prasch, ιδιοκτήτης των Bavaria Studios στο Μόναχο. Αυτό το μηχάνημα, σύμφωνα με τον κιθαρίστα Amon Düül II John Weinzierl, αποτελείται από τέσσερα μεγάλα κουτιά με μαγνητοταινίες και τέσσερα σετ πληκτρολογίων και χρησιμοποιήθηκε αρχικά από τον Αμερικανό Jimmy Jackson στο άλμπουμ των Amon Düül II Tanz Der Lemminge του 1971, στο Wolf City, καθώς και το μοναδικό έργο των  Amon Düül II, το Utopia.

Ήταν το Wolf City, που γνώρισε στον Florian Fricke την ανακάλυψη του χορωδιακού οργάνου και μέσω των Bavaria Studios (όπου οι  Popol Vuh είχαν ηχογραφήσει πολλά από τα άλμπουμ τους από την ίδρυσή τους) αλλά και μέσω των Amon Düül II (με τους οποίους μοιράστηκαν τον Daniel Fichelscher). Με την συμβολή και του Herbert Prasch (ο οποίος εργάστηκε επίσης ως μηχανικός ήχου σε ταινίες του Werner Herzog) ο Fricke ανακάλυψε το χορωδιακό όργανο, έκανε ηχογραφήσεις για την ταινία του Werner Herzog και έπειτα ...Η μαγεία έγινε.

Και αυτό συνέβη σε μεγάλο βαθμό, επειδή όταν το άλμπουμ ξεκινάει με ακριβώς το ίδιο fanfare με την ταινία, "Aguirre I", είναι σαν να ξετυλίγεται η τύχη στην αιωνιότητα. Ένα κομμάτι όπου η ανθρώπινη καρδιά κόβεται και αφήνεται να αιμορραγεί τόσο βαθιά όπως ο ωκεανός και τόσο ψηλά όσο τα βουνά, ενώ ένα βάλσαμο από αγγελικές χορωδίες σε προσγειώνει και σε μαλακώνει με την αντισηπτική αποδοχή του σύμπαντος. Αυτή είναι η πρωτοφανής τρομακτική φρίκη (όπως στην «Αποκάλυψη Τώρα») της ταινίας Aguirre που φτιάχτηκε με μια συμπυκνωμένη δόση ανυπέρβλητης ομορφιάς που όσο φτάνει στους ουρανούς με μεγάλη αγάπη, τόσο ταυτόχρονα κινείται προς τα κάτω με αφόρητη θλίψη. Σε όλη αυτή την αντιπαράθεση, η Eternity κάθεται πάνω στον λιπαρό και απορροφητικό θρόνο του βασιλικού πολτού που δεν βλέπει αλλά περιμένει όλα τα πολλαπλά, αναπόφευκτα αποτελέσματα χωρίς φροντίδα και εξακολουθεί να συνεχίζει με θλιβερά και χαρούμενα χάδια. Είναι πέρα ​​από τα λόγια. Είναι πέρα ​​από τους κόσμους. Παίξτε το στην κηδεία μου και θα απελευθερωθώ. Fuck, πάντα έλεγα ότι εάν οι Joy Division  συνέχιζαν μετά το 1980, όχι μόνο θα είχαν επιδιώξει την ηλεκτρονική μουσική, αλλά θα έμεναν εκεί. Και αν είχαν μείνει εκεί, τελικά θα τελείωναν με μια απελευθέρωση που θα είχε ακουστεί πολύ σαν ... Aguirre I.  Είναι η απόλυτη ακινησία, η διαχρονικότητα αυτού του απλού αλλά μεγαλοπρεπούς κομματιού που πάντα με συγκίνησε, με έπεισε, με έκανε να πιστέψω και στη συνέχεια με έκανε να σκάω ανεξέλεγκτα.

Το Morgengruss II αποτελείται από σαφείς γραμμές ηλεκτρικών και ακουστικών κιθάρων Telecaster από τον Daniel Fichelscher, οι οποίες είναι μετωπικές, ευάερες, απαλές αλλά ακριβείς και σκόπιμα εστιασμένες. Το Agnus Dei είναι ένα κομμάτι από όμποε, πιάνο, ηλεκτρική κιθάρα και τύμπανα που χτίζουν αργά στα κύματα παλιρροιακών δονήσεων που πάλλονται μέχρι να βγει ο Daniel Fichelscher με την καθαρή Telecaster του.

Η 2η πλευρά αφορά το σκοτεινό και ορατό σύννεφο των ονείρων του Vergegenwärtigung (=οπτικοποίηση) και για σχεδόν 17 λεπτά δεν υπάρχει τίποτα άλλο παρά απεικόνιση του πιο μινιμαλιστικού και βαθιά κοσμικού κολάζ από περασμένες σκιές και βαρύτατες πολικές μετατοπίσεις, που ξεκινάει ήσυχα με ένα βιολί που σιγοβράζει αργά στη γωνία (πιθανώς εδώ παίζει ο Fritz Sonneleitner, βιολιστής του Hosianna Mantra;) ως UFO. Οι παραπάνω ήχοι αναδύονται από το Moog του Fricke για να καλύψουν την ήσυχη ανησυχία. Είναι απίστευτος ο βαθμός και το βάθος των υπερβατικών ικανοτήτων που υπάρχουν σε ένα δίσκο που κυκλοφορεί μόνο για λόγους δισκογραφικού συμβολαίου, αλλά είμαι ευγνώμων που ο Fricke το έκανε….».

Όπως πληροφορούμαστε από τις ενδελεχείς πληροφορίες του πολυγραφότατου Julian, ο δίσκος δεν είναι παρά εναλλακτικές ηχογραφήσεις της περιόδου 1972 – 1974 με διαφορετικές εκτελέσεις τραγουδιών κυρίως από το 2ο τους άλμπουμ και ό,τι έμεινε έξω από τα προηγούμενα, που δεν προσθέτουν τίποτα στο ιστορικό τους, αντίθετα αφαιρούν. Η χρήση του χορωδιακού οργάνου (ένα είδος προ – μέλλοτρον) προσθέτει μια βαριά μπαρόκ ατμόσφαιρα στον δίσκο, που κάθε άλλο παρά για ροκ ακροατήρια προορίζεται, όταν μάλιστα οι κιθάρες εδώ περιορίζονται σθεναρά. Τώρα, ο  Julian για να βλέπει σ΄ αυτόν τον δίσκο τον «λιπαρό και απορροφητικό θρόνο του βασιλικού πολτού», πάλι stoned θα τον άκουγε. Και εν τέλει, είναι σίγουρος γι΄ αυτά που προβλέπει για τους Joy Division;

Ένα άλμπουμ που πραγματικά είναι μόνο για μουσική υπόκρουση κηδείας, όπως πολύ σωστά το χαρακτηρίζει και ο Julian. Κρίμα για το υπέροχο εξώφυλλο…

(**)

 

Το συγκρότημα, κάτω από διάφορες συνθέσεις συνέχιζε να βγάζει άλμπουμς έως το θάνατο του Fricke το 2001. Εμείς σταματήσαμε στο 1975, αφενός μεν γιατί από εκεί και πέρα ό,τι και να έπαιζαν αυτά τα γκρουπς το κατάπιε το πάνκ όπως πιστεύω, αφετέρου δε γιατί από το σημείο αυτό και μετά αναδείχθηκαν σαν την προσωπική μπάντα του Herzog για τα σάουντρακ των ταινιών του (αργότερα έβγαλαν και μουσική για το Nosferatu), και ανακατεύτηκαν πολύ με την εθνικ μουσική και ειδικά του Θιβέτ, της Αφρικής και της Αμερικής (προ του Κολόμβου), απαρνούμενοι τελείως την ροκ χροιά τους.

Οι Popol Vuh μπήκαν ωσάν πειρατές να κουρσέψουν το ροκ οπλισμένοι με τα σπαθιά των προ – ανθρώπινων ηλεκτρονικών ήχων τους, αλλά το μόνο που άφησαν ήταν ένα μώβ μούχρωμα, δίνοντας την σκυτάλη σε πιο ικανές Γερμανικές μπάντες για να τελειώσουν αυτό που εκείνοι άρχισαν.

Ο εκλιπών πια Λουκιανός Κηλαηδόνης όταν τραγουδούσε «…Ένα τραγούδι για ναν' τραγούδι \ θέλει λόγια απλά \ θέλει κάποιο μπλα – μπλά \ θέλει μια μουσική \ θέλει τέλος κι αρχή…» φαίνεται ότι είχε απόλυτο δίκιο ακόμα κι αν δεν είχε ακούσει τους δίσκους τους.

Πάντως ακόμα κι να σας αρέσουν οι  Popol Vuh, μην τους ακούτε όταν οδηγείτε. Έτσι γίνονται τα ατυχήματα…

 

Discography

Affenstunde (1970)

In den Gärten Pharaos (1971)

Hosianna Mantra (1972)

Seligpreisung (1973)

Einsjäger und Siebenjäger (1974)

Das Hohelied Salomos (1975)

Aguirre (1975)

Letzte Tage – Letzte Nächte (1976)

Herz aus Glas (1977)

Brüder des Schattens – Söhne des Lichts (1978)

Nosferatu (1978)

Die Nacht der Seele (1979)

Sei still, wisse ICH BIN (1981)

Agape – Agape (1983)

Spirit of Peace (1985)

Cobra Verde (1987)

For You and Me (1991)

City Raga (1995)

Shepherd's Symphony – Hirtensymphonie (1997)

Messa di Orfeo (1999)

 

Γιώργος Δ. Δημόπουλος

                                                                                                 

ΠΗΓΕΣ:

Wikipedia

Discogs

Allmusic

YouTube

Ποπ και Ροκ τεύχη: №: 51 (ΜΑΪ 1982) σελ. 64 και №: 52 (ΙΟΥΝ 1982) σελ. 64

Cope, Julian (January 2012). Julian Cope Presents Head Heritage | Unsung | The Book of Seth | Popol Vuh – Affenstunde.

Cope, Julian (January 2012). Julian Cope Presents Head Heritage | Unsung | The Book of Seth | Popol Vuh — Music From The Film Aguirre.

Γιώργος Δ. Δημόπουλος

Ο Γιώργος Δ. Δημόπουλος μετά από 35 χρόνια οπτικοακουστικής και έντυπης ενασχόλησης με την μουσική, στούμπωσε και εξερράγη ο ροκ γραφιάς (=θάψιμο με το καντάρι) που έκρυβε μέσα του, από τότε που άκουσε Birthday Party για πρώτη φορά του κόπηκ΄ η αναπνοή και έκτοτε υποστηρίζεται μηχανικά (σαν τον Darth Vader), λατρεύει και επαινεί την Θήβα όπου ζει και εργάζεται(..) και ταυτόχρονα την μισεί και την χλευάζει ανά την γη (τέτοια μαζόχα!!), πιστεύει στον Βάζελο και στα πιτόγυρα και αρνείται να δεχτεί ότι υπάρχει μουσική από το 1993 και δώθε (ΜΗ ΒΑΡΑΤΕ ΟΛΟΙ ΜΑΖΙΙΙΙΙ!!!!).

Νέα Δίσκοι      Συναυλίες Συνεντεύξεις Στήλες Archive    Rookie's corner   Artist Index
 Επικαιρότητα   Κριτικές Συναυλιών Text Interviews Music Scouting      
 Ενημερώσεις   Προτάσεις για συναυλίες   Memory Lane      
        Local Jams
     
        Record Shuffle      
        Άρθρα