Παρασκευή, 23 Μαρτίου 2018 09:44

Laibach: Εξηγήσεις, παρεξηγήσεις & live αντηχήσεις

Written by 

Ιδιαίτερες και μοναδικές μπάντες υπάρχουν πολλές - όχι άπειρες, αλλά τουλάχιστον ξεχωρίζουν από το σωρό. Οι Σλοβένοι Laibach αποτελούν μία από τις περιπτώσεις που έχουν χτίσει γύρω τους μία ολόκληρη κοσμοθεωρία, σίγουρα αμφιλεγόμενη, ειδικά στην σύγχρονη εποχή, οπωσδήποτε όμως ενδιαφέρουσα. Στην πραγματικότητα βέβαια ο στόχος είναι η απομυθοποίηση των συμβόλων (αλλά αυτό είναι αντικείμενο άλλης συζήτησης). Η ίδια μπάντα που έπαιξε ζωντανά στη Βόρεια Κορέα - ίσως όχι η μοναδική μπάντα του Δυτικού κόσμου που προσεκλήθη από το καθεστώς, αλλά σίγουρα η πρώτη rock μπάντα - προσεκλήθη, έστω ανεπίσημα (τελικώς), να παίξει στις Βρυξέλλες για την βράβευση της Λουμπλιάνα ως Πράσινη Πρωτεύουσα της Ευρώπης... Σε περίπτωση που δεν πιάνετε την ειρωνεία (δεν σας αδικούμε, βεβαίως), Laibach λεγόταν η πρωτεύουσα της Σλοβενίας την εποχή της ναζιστικής κατοχής και, εξαιτίας αυτού, στο παρελθόν είχαν δημιουργηθεί αρκετά προβλήματα στις σχέσεις των δύο μερών.

Περί κοσμοθεωρίας: οι Laibach αποτελούν - μάλλον, αποτελούσαν, όπως θα δούμε - το μουσικό κομμάτι της κολλεκτίβας NSK (Neue Slowenische Kunst), που, όπως λέγεται, αρέσκεται στο να προκαλεί τα χρηστά ήθη της σλοβένικης κουλτούρας. Σε πρώτη φάση δεν φαίνεται να αφορά άμεσα τους μη Σλοβένους αυτή η δήλωση, όμως η τακτική χρήση συμβόλων και μουσικών τρόπων που παραπέμπουν σε ολοκληρωτικά καθεστώτα έχει στρέψει κατά καιρούς τα βλέμματα προς τους Laibach ως την πιο γνωστή συνιστώσα της κολλεκτίβας από το 1984 που ιδρύθηκε. Βεβαίως, ως καλλιτεχνικό project αυτές οι αναφορές εμπεριέχουν μια βαθιά ειρωνεία που στις μέρες μας μπορεί να παρεξηγηθεί εύκολα, αλλά αυτό μάλλον επαφίεται στην κριτική ικανότητα του καθενός και φυσικά στην εκάστοτε εποχή... Αυτή την στιγμή η κολλεκτίβα NSK πρακτικά δεν υφίσταται, καθώς με την εγκαθίδρυση του εικονικού (“ουτοπικού”, όπως αυτοαποκαλείται) κρατιδίου NSK State που συνέβη το 1992. Το “άκρατο κρατίδιο” του NSK, όπως το κατονόμασε ο φιλόσοφος Slavoj Žižek στο ντοκιμαντέρ “Predictions Of Fire”, δεν έχει σύνορα ούτε κάποιον άλλον φυσικό ορισμό και δέχεται “πολίτες” από όλες τις χώρες του κόσμου, ανεξαρτήτως καταγωγής, σεξουαλικών προτιμήσεων ή οποιωνδήποτε κοινωνικών συμβατικών διαχωρισμών. Έχει φτάσει μάλιστα στο σημείο να εκδίδει και διαβατήρια (καλύτερα βέβαια να μην τα χρησιμοποιήσετε επισήμως…), κυρίως στα σχετικά περίπτερα στις Bienalle - και στη χώρα μας - και αυτήν την στιγμή απαριθμεί χιλιάδες μέλη ανά τον κόσμο. Παρότι πρόκειται ουσιαστικά περί καλλιτεχνικού project, ίσως η ίδρυση ενός τέτοιου τύπου κρατιδίου ήταν μία αναγκαιότητα, ειδικά την εποχή που συνέβη. Η Ευρώπη, κυρίως, άλλαζε ραγδαία: το τείχος του Βερολίνου είχε καταρρεύσει, η Γιουγκοσλαβία χωρίστηκε σε κρατίδια (όχι αναίμακτα, όπως σίγουρα θυμάστε…), το Ανατολικό μπλοκ είχε καταπέσει - άρα η έννοια του κράτους την οποία βιώσαμε τα τελευταία χρόνια άρχισε να επαναπροσδιορίζεται. Βεβαίως, μία πλήρης ανάλυση του κράτους του NSK και των δραστηριοτήτων του θα χρειαστεί πολλές γραμμές κειμένου, αλλά ευτυχώς οι σχετικές πηγές στο internet μπορούν να παρέχουν την απαραίτητη πληροφόρηση (βλ. τέλος του παρόντος κειμένου).

Εν όψει και του επερχόμενου live, πρέπει να αναφέρουμε πως οι Laibach έχουν επισκεφθεί με διάφορες αφορμές τη χώρα μας, με μεγάλα χρονική απόσταση από συναυλία σε συναυλία. Η τελευταία φορά που τους είδαμε ζωντανά (και η μοναδική έως τώρα του γράφοντος) στην Αθήνα έγινε την 9/2/2007 στο Fuzz Club που τότε στεγαζόταν στην Λεωφόρο Βουλιαγμένης (την επόμενη ημέρα βρέθηκαν στη Θεσσαλονίκη). Έγινε άλλη μία προσπάθεια να έρθουν και την επόμενη χρονιά, αλλά μετά από μία μετάθεση ημερομηνίας επήλθε η ακύρωση και έκτοτε δεν ξαναείδαμε τους Laibach σε συναυλιακό χώρο στο πλαίσιο οργανωμένης περιοδείας. Στο συγκεκριμένο σκέλος της περιοδείας, οι Laibach παρουσίαζαν ολοκληρωμένο το νέο, τοτε, άλμπουμ τους Volk, στο οποίο "ασελγούσαν", μουσικά και στιχουργικά, πάνω σε εθνικούς ύμνους διαφόρων χωρών, με κριτήριο επιλογής μάλλον την επεκτατική τους πολιτική και τη θέση ισχύος τους στον παγκόσμιο χάρτη ανά τους αιώνες. Περιλαμβάνεται βεβαίως και ο επίσημος ύμνος του NSK State, διότι έτσι πρέπει.

Η συναυλία είχε χωριστεί σε δύο μέρη, εκ των οποίων το πρώτο περιελάμβανε ολόκληρο το Volk, ενώ το δεύτερο αφιερώθηκε στο προηγούμενο “κανονικό” άλμπουμ τους, WAT, από όπου ακούσαμε 5 κομμάτια συν τη διασκευή στο Alle Gegen Alle των D.A.F. Φυσικά μην περιμένετε ένα κανονικό live review μετά από τόσα χρόνια (δυστυχώς το κείμενο που είχα γράψει τότε για το ηρωικό zine που έγραφα τότε δεν υπάρχει online, ούτε το εντόπισα στο ψηφιακό μου αρχείο). Όμως δεν μπορώ να ξεχάσω τη σημασία στη λεπτομέρεια που δόθηκε στο ηχητικό και οπτικό κομμάτι της συναυλίας. Οι εικόνες και τα γραφικά που προβάλλονταν στη γιγαντοοθόνη ταίριαζαν άψογα στο ηχητικό που έβγαινε από τα ηχεία - περισσότερο σαν μια καλλιτεχνική εγκατάσταση παρά σαν μία κοινή συναυλία. Συνδυαζόμενα με την επιβλητική παρουσία και ερμηνεία του Milan Fras, που δέσποζε στην σκηνή με την έντονη προφορά του και το έντονο βλέμμα του, πρόσθεταν στη συνολική εμπειρία της συναυλίας. Η αίσθηση αυτή εντάθηκε, παραδόξως, στο δεύτερο μέρος, με τα πιο βιομηχανικά/μονολιθικά κομμάτια του WAT να αποδίδονται με την παρουσία δύο γυναικών στα άκρα της σκηνής με (ελαφρά) μιλιταριστική αμφίεση και μονοκόμματες κινήσεις πάνω στο τύμπανο που η κάθε μία έκρουε, περισσότερο εικονικά παρά ουσιαστικά.

Η ημερομηνία την οποία οι Laibach επισκέπτονται την Ελλάδα το 2018 είναι σημαδιακή. Η εκπληκτική και νοηματικά πολυεπίπεδη ανεπίσημη αφίσα του event που έφτιαξε ο Χάρης Χαράρης, fan του γκρουπ και ενεργό μέλος του κράτους του NSK, κατέληξε ως επίσημη αφίσα στους δρόμους της Αθήνας και έχει ανοίξει συζητήσεις. Και αυτή τη φορά, θα μας παρουσιάσουν ένα ολοκληρωμένο έργο, το Also Sprach Zaratustra, με πολλές, όπως φαίνεται, νύξεις στο παρελθόν και για τους παλιούς φανς του σκοτεινού/επιθετικού ηλεκτρονικού ήχου, ενοχλώντας όπως πάντα όσους πιστεύουν πως στη ζωή και την τέχνη τα πάντα είναι άσπρο και μαύρο.

Πηγές:

https://www.culture.si/en/NSK_State

http://www.laibach.gr/blog/

http://times.nskstate.com/

http://www.laibach.org/

http://www.peek-a-boo-magazine.be/en/interviews/laibach/

Μιχάλης Κουρής

 

 

Για τον Μιχάλη Κουρή καλύτερα από οποιονδήποτε μιλάνε τα σημειώματα στο ψυγείο του: "Δεν πεινάω δεν πεινάω" "Να έρχεσαι κάθε πέντε λεπτά να με βλέπεις" "Μην πίνεις άλλο" "Δεν μπορείς να πας σε όλα τα live". Ακούει τα πάντα και δεν εννοεί "ακούω ραδιόφωνο" - στον ελεύθερό του χρόνο είναι αφουγκραστής των συμπαθών ζώων σε ζωολογικό κήπο του εξωτερικού που εύλογα επιθυμεί να παραμείνει μυστικός.

Website: www.soundgaze.gr
Νέα Δίσκοι      Συναυλίες Συνεντεύξεις Στήλες Archive    Rookie's corner   Artist Index
 Επικαιρότητα   Κριτικές Συναυλιών Text Interviews Music Scouting      
 Ενημερώσεις   Προτάσεις για συναυλίες   Memory Lane      
        Local Jams
     
        Record Shuffle      
        Άρθρα